Dikkat Geliştirici Oyunlar

 

Oyunlara geçmeden önce, hem oyun esnasında hem de hiperaktif bir çocukla günlük yaşam aktiviteleri sırasında dikkat etmemiz gereken kurallardan söz edelim.

Kural1: Her şeyin birden olmasını beklemeyin. Öncelikle bir becerinin geliştirilmesi üzerine çalışmanız gerekir. Bütün becerileri aynı anda öğretmeye çalışmayın.  Bu esnada çocuğun kontrol dışı davranışlarına hazırlıklı olmalısınız. Çocuğa hem oyunu doğru oynaması hem görgü kurallarına uyması için baskı yapmayın. Bu durumda çocuk oyuna konsantre olamaz. Unutmayın karşılıklı, doğru ve sürekli çalışma ile çocuğun aynı anda birçok becerisi gelişecektir.

Kural 2: Çocuk aşırı hareketlenmeye, kendini fazla yormaya başlarsa uyarın. Doğru zamanda farklı aktivitelere geçmeye çalışın. Ayrıca çocuğun günlük uyku ve beslenme rejimine dikkat edin.

Kural 3: Hiperaktif çocuklar kendi davranışlarını kontrol etmekte zorlandıklarından dış kontrol gücüne ihtiyaç duyarlar.  Çocuğunuz için kuralları belirlerken tutarlı olmaya özen gösterin . çocuğun uzun süre beklemekte zorluk çektiğini unutmayın, o nedenle ödül veya cezayı ertelemeyin.

Kural 4:  Hiperaktif çocukla bireysel çalışmaya başlamak, daha sonra onu grup aktivitelerine almak daha doğrudur.

Kural 5: Oyunları seçerken dikkat etmeniz gereken sıralama:

•  Dikkat geliştirici oyunlar

•  Fiziksel ve duygusal gerginliği alacak oyun ve egzersizler ( relaxation )

•  Dürtü kontrolü geliştirici oyunlar

•  İletişim becerisini geliştirici oyunlar

Son Mohikan

Bu oyun oynanmadan önce, çocuk Kızılderililer hakkında bilgilendirildikten sonra oynandığında daha etkili olmaktadır. Kızılderililer hakkında film izletilebilir, hikayeler anlatılabilir veya kitap okuması sağlanabilir. Bilgilendirme çalışmasından sonra çocukla beraber Kızılderililerin karakteristik özellikleri hakkında fikir alışverişi yapın. Örneğin Kızılderililerin doğaya olan yakınlıkları, etrafta olup biten her şeyi duyma ve görme yetenekleri gibi becerilerinden söz edin.  Özellikle avlanmaya veya savaşa giden Kızılderililerin ne kadar dikkatli olmaları gerektiğinden bahsedin. Böyle durumlarda bir Kızılderili ne kadar dikkatli olur, etrafta olan bitenleri ne kadar iyi takip ederse o kadar başarılı olur. Şimdi oyun öncesi motivasyon çalışması yapıldıktan sonra,  çocuğa bir Kızılderili olmayı teklif edebiliriz. Çocuktan gözlerini kapatmasını ve duyduğu seslere odaklanmasını isteyin.  Duyduğu sesleri tanımlamasını isteyin.

Oyunun daha ilginç olmasını istiyorsanız, bilerek farklı sesler çıkarabilirsiniz. Oda içinde farklı nesnelere vurarak farklı sesler çıkarın, kapıyı çarpın, gazeteyi buruşturun vb.

Düzeltmen / Düzeltici ( corrector)

Bu oyunu çocuklar kendilerini önemli ve yetişkin hissettirdiği için çok severler. İlk olarak “ düzeltmen” kelimesinin ne anlama geldiği çocuğa açıklanmalı. Çocuğun en sevdiği dergi veya kitapları hatırlayın. Bunlarda hiç hataya rastlamış mı?  Söz konusu en sevdiği kitap veya dergi ise, tabi ki hayır!  Oysa yazarlarda hata yapabilir. Peki, yazarların yaptığı hataları kim düzeltir?  İşte bu önemli kişi “düzeltmen” dur. Çocuğa bu önemli görevde yer almayı teklif edin.

Eski bir kitap veya dergi alın. Çocukla hangi kelimenin “ günün yanlış kelimesi” olacağına karar verin. Yani bugün metin içinde hangi kelimeyi sileceğinizi düşünün.  Metnin düzeltilecek aralığını belirleyin ve dakika tutun. ( en fazla on dakika ) zaman bitince veya çocuk görevi tamamladığında metni kontrol edin. Bütün kelimeleri bulup üzerini çizdiyse mutlaka ödüllendirin. Böyle bir başarı için “düzeltmen” ödül almalıdır!

Eğer çocuk bütün kelimeleri bulamadıysa üzülmeyin. Çocuğunuzun kendini geliştirmesine izin verin! Kareli bir kâğıt alın ve üzerinde koordinat sistemini çizin. Oyunu ilk oynadığınızda her yapığı hatayı x ekseni üzerinde işaretleyin. Oyunu tekrar oynadığınızda yaptığı hataları aynı eksen üzerinde sağa doğru işaretleyin. Önceki noktalar ile yeni noktaları birleştirin. Eğer çizdiğiniz çizgi aşağıya doğru ilerliyorsa çocuğunuzun dikkati gelişmektedir.

Bu oyunun düzenli olarak oynanması tavsiye edilmektedir. Çocuk oyunu zorlanmadan oynamaya başladığında oyunu zorlaştırabiliriz. Örneğin ondan sadece harfleri bulmasını isteyebilir veya farklı harfleri farklı şekillerde işaretlemesini isteyebiliriz. Örneğin bütün A ların altını çizmesini, bütün B leri ise daire içine almasını isteyebiliriz. Ayrıca çocuk oyunu yaparken gürültü çıkararak dikkatini dağıtmaya çalışabiliriz. Yani çocuk görevini yaparken “ gıcık ebeveyn” rolü oynayabilirsiniz.

Ellerle Konuşma

Amaç çocuğun davranışlarını kontrol etmesini öğretmek. Kontrol dışı davranışlara sergilemeye başladığında çocuğa bu oyun teklif edilebilir. Çocuktan bir kağıda iki elini çizmesini ve renklendirmesini isteyin. Ayrıca ellere göz ve dudak çizmesini söyleyin. Resim hazır olduğunda elleri kesin ve oyuncak gibi kullanın. Bu iki elin arasında bir diyalog oluşturmasını isteyin. Nasılsın, bugün neler yaptın gibi. 

Bu ellerin aslında iyi eller olduğunu ama bazen sahibini dinlemek istemediğini hatırlatın. Böylece eller ile sahibi arasında bir anlaşma imzalayabilirsiniz. Eller sahibine belirli zaman aralığı içinde iyi şeyler yapacağına dair söz verir. Örneğin bu akşam resim çizecek, oyunlarını yerleştirecek, selamlaşacak ve kimseyi incitmeyecek gibi. Çocuk bu oyunu severse sık sık kullanılabilir ve belirlenen zaman dilimi uzatılabilir.

Söyle!

Bu oyunda amaç çocuğun dürtüsel davranışlarını kontrol etme becerisini geliştirmektir.

Çocuklara talimatı verin: çocuklar bugün sizinle “ söyle” oyununu oynayacağız. Ben size soru soracağım, siz ise cevap vereceksiniz. Ama ben “söyle” dediğimde cevap verebilirsiniz. Haydi bir deneyelim.

Bugün günlerden ne?

Ara verilir ve çocuğun cevap vermemesi beklenir. “ söyle “ denildiğinde cevap verecektir.

 Siyam İkizleri

Bu oyuna amaç çocukların birbirine güven duygularını geliştirmektir. Yönerge: herkes kendine bir eş bulsun. Omuz omuza durun. Bir eliniz diğerinin belinde olacak şekilde sarılın. Sağ ayağınızı partnerinizin sol ayağının yanına koyun. Evet, artık ayrılmaz siyam ikizlerisiniz.  İki baş, üç ayak, bir gövde ve iki eliniz var.

Daha sonra çocuklardan bu haldeyken bir şey yapmaları istenir. Örneğin resim çizmeleri, hareket etmeleri, zıplamaları vb.  Üçüncü ayak iple bağlanabilir.

Değişikliği Bul

Bu oyunda amaç çocuğun detaylara konsantrasyonunu sağlamak. Çocuk zor olmayan herhangi bir resim çizer ( ev, araba,ağaç gibi) ve resmi yetişkine verir   (ebeveyn, öğretmen) ve sırtını döner. Yetişkin resimde bazı değişiklikler yapar ve resmi çocuğa iade eder. Çocuğun resimde neyin değiştiğini bulması gerekir. Daha sonra roller değiştirilebilir. Oyun bireysel veya grup oyunu olarak oynanabilir. Grup halinde oynandığında her çocuk sırayla bir resim çizer ve diğerleri ile birlikte yapılan değişikliği bulmaya çalışırlar.

Dikkatli Göz

Bu oyunda başarılı olabilmek için, çocuğun oldukça dikkatli olması gerekir. Çocukla beraber bir oyuncak veya nesne seçiniz. Seçtiğiniz eşya yeniyse, çocuğun eşyayı tanımasına müsaade edin. Daha sonra çocuğun odadan çıkmasını isteyin. Çocuk çıktıktan sonra eşyayı oda içinde bir yere yerleştirin. Ama saklamayın. Yapılması gereken şey eşyayı görülebilecek ama hemen fark edilmeyecek bir yere koymaktır. Çocuk eşyayı ararken hiçbir şeye dokunmadan eşyayı bulabilmeli. Eşyayı dolaplara saklamak yasak.

Çocuğunuz oyunda başarılı olursa onu takdir etmeyi unutmayın. Hatta eğer Kızılderili kabilesinde doğsaydı adının muhtemelen “Dikkatli Göz” olacağını söyleyin.

Gevşeme 

Bu oyunda amaç gevşemektir. Çocuğun önüne farklı materyallerden oluşan birkaç eşya dizin. Örneğin biraz pamuk, cam, kumaş, tahta gibi. Çocuk bu nesneleri inceledikten sonra ondan gözlerini kapatmasını isteyin. Nesnelerle çocuğun tenine dokunun ve ondan bu nesnenin ne olduğunu hangi maddeden yapıldığını bulmasını söyleyin. Oyun boyunca çocuk gözlerini açmamalı. Yapılan çalışma yavaş tempoda, şefkatli ses tonu ile yapılmalı.

 Çocuğa “ asker” olduğunu hayal etmesini söyleyin. Asker ne yapar? Hazır ol, sağa dön vb komutları öğretin. Daha sonra oyuna başlayın. Önce çocuktan asker olmasını isteyin. Bazı komutları verin. Bir süre sonra kendisinden bez bebek olmasını isteyin. Bezden yapılmış gibi gevşemesini, rahat olmasını isteyin. Bu oyun birkaç kere kasılma ve gevşeme şeklinde , yani asker ve bez bebek şeklinde oynandıktan sonra bitirilebilir. Oyunu mutlaka bez bebek, yani gevşeme aşamasından sonra bitirmeye dikkat edin. Böylece yaptığınız çalışma ile çocuk gevşeyecektir.